Waarom januari hét moment is om insectenhotels te plaatsen

Veel mensen denken dat het voorjaar hét moment is om een insectenhotel op te hangen. Logisch, het gonst dan weer van het leven. Maar wie in januari 2026 al actie onderneemt, is insecten juist een stap vóór. Sterker nog: de winter is één van de beste momenten om insectenhotels te plaatsen.

Waarom dat zo is? En wat dit betekent voor gemeenten en particulieren? Je leest het hieronder.

Insecten zijn er óók in de winter (alleen zie je ze minder)

Insecten zijn namelijk niet verdwenen in de winter. Ze zijn alleen minder zichtbaar. Veel soorten overwinteren als volwassen insect, terwijl andere zich in een larve- of popstadium bevinden. In deze periode zoeken zij beschutte, droge plekken om kou, wind en vocht te overleven. Denk aan holle stengels, spleten in hout of andere natuurlijke schuilplaatsen. Een goed insectenhotel kan precies die veilige plek bieden, maar dan moet het wel op tijd aanwezig zijn.

Waarom januari ideaal is om insectenhotels te plaatsen

Januari is bij uitstek geschikt om insectenhotels te plaatsen, omdat de natuur zich in een rustfase bevindt. Er is weinig verstoring en insecten die al op zoek zijn naar een overwinteringsplek kunnen het hotel direct vinden. Bovendien staat alles klaar voordat het voorjaar begint en de natuur weer volop in beweging komt. Voor zowel gemeenten als particulieren betekent dit dat zij vooruitdenken in plaats van achteraf proberen bij te sturen.

Een ander belangrijk voordeel is dat insecten steeds vroeger actief worden. Door zachtere winters verschuift het moment waarop bijen en andere bestuivers tevoorschijn komen. Als een insectenhotel pas in april wordt opgehangen, zijn veel insecten al lang bezig met nestelen en hebben zij hun plekken al gevonden. Door het hotel in januari te plaatsen, vergroot je de kans dat insecten het vanaf het begin van het seizoen meenemen in hun leefgebied.

Ook praktisch gezien is de winter een ideaal moment. Zonder bladeren aan bomen en struiken is goed te zien waar zon en schaduw vallen en waar beschutting is tegen regen en wind. Dit maakt het makkelijker om een doordachte keuze te maken voor de juiste plek. In januari is het bovendien eenvoudiger om bestaande insectenhotels te controleren, te vervangen of te verplaatsen zonder verstoring van het insectenleven.

Wat betekent dit concreet voor gemeenten?

Voor gemeenten sluit het plaatsen van insectenhotels in januari goed aan bij de start van nieuwe jaarplannen en beleidsdoelen. Biodiversiteit, klimaatadaptatie en natuurinclusief beheer staan steeds vaker centraal. Door vroeg in het jaar zichtbare maatregelen te nemen, zoals het plaatsen van insectenhotels in parken, wijken en op schoolpleinen, ontstaat er direct draagvlak en bewustwording. Daarnaast profiteren insecten het hele jaar van deze voorzieningen, in plaats van slechts een deel van het seizoen.

En voor particulieren?

Ook voor particulieren is januari een logisch en rustig moment om met biodiversiteit aan de slag te gaan. In de winter is er tijd om bewuste keuzes te maken voor de tuin of het balkon, zonder de druk van het groeiseizoen. Door een insectenhotel nu te plaatsen, is de leefomgeving klaar voordat het voorjaar begint. In combinatie met inheemse planten, minder opruimen en het vermijden van bestrijdingsmiddelen ontstaat zo een tuin die niet alleen mooi is, maar ook functioneel voor insecten.

2026 begint in januari, ook voor biodiversiteit

Daarbij blijft het belangrijk om kritisch te kijken naar de kwaliteit en plaatsing van een insectenhotel. Niet elk hotel helpt insecten daadwerkelijk. Materialen, afwerking en bescherming tegen vocht spelen een grote rol. Een duurzaam en goed ontworpen insectenhotel dat op een droge, beschutte plek hangt, kan meerdere jaren bijdragen aan het overleven van verschillende insectensoorten. Slechte of ondoordachte constructies doen dat niet.

Het nieuwe jaar is hét moment om vooruit te kijken. Wie in januari 2026 al handelt, laat zien dat biodiversiteit geen bijzaak is, maar een bewuste keuze. Een insectenhotel lijkt misschien een klein gebaar, maar wanneer het op het juiste moment en op de juiste manier wordt geplaatst, kan het een groot verschil maken. Voor insecten, voor de leefomgeving en voor de toekomst van onze natuur.